boekhandel over het water logo

De inspirerende boekhandel in Amsterdam-Noord

Blog

24 januari 2020

Boek van eigen bodem: Kwetsbare mensen, kwetsbare groenten

kwetsbare mensen, kwetsbare groenten

Ken je de schooltuinen aan de Heggerankweg? Toen ik nog met mijn peuter door de buurt wandelde gingen we er wel eens kijken. We belandden eens in de winter naast een klein vijvertje waar, zo zagen we, kikkertjes of padjes aan het overwinteren waren. Hoe langer we op het bankje zaten, hoe meer we er zagen bewegen.

Een aantal jaar later had de peuter van toen een tuintje met een eigen naambordje en tassen vol groenten voor ons elke week.

Bij de schooltuinen ligt ook de groentetuin van het Leger des Heils. Daar werken mensen die tussen wal en schip zijn geraakt, onder leiding van Henk Blokhuis. Blokhuis schreef een boek over zijn methode, zijn cliënten en het werken op de tuin: Kwetsbare mensen, kwetsbare groenten.

Kwetsbare mensen, kwetsbare groenten vertelt in overzichtelijke hoofdstukken en down to earth-taal hoe Blokhuis zijn mensen benadert, het werk benadert en via de tuin de mensen een nieuw perspectief biedt. Het ene praktijkvoorbeeld volgt het andere,  verhalen over mensen die door een zorgvuldige benadering tot bloei komen. En net als de plantenwereld is ook de mensenwereld eindeloos gevarieerd. Wat ‘tot bloei komen’ inhoudt, is voor iedere cliënt anders. Blokhuis en zijn team kijken daarom goed en benaderen elke persoon op de manier die voor hen het beste is.

Dit klinkt allemaal keurig en stichtelijk en als een fijne recensie voor in een degelijk blaadje. Dat doet het boek onrecht, want ik werd langzaam verliefd op dit boek. Al na een paar bladzijden wilde ik me eigenlijk onder de vleugels van 50/50 green, zoals het project eigenlijk heet, scharen. Niet omdat ik een kwestbaar mens ben, maar omdat ik wou dat we allemaal wat meer op deze manier naar de wereld keken: met aandacht, met oog voor wat een individu nodig heeft of kan, met acceptatie van beperkingen en met kleine stappen altijd voorwaarts.

Boeken vol worden erover geschreven: over het accepteren van het leven zoals het is, over leren omgaan met ongeluk, over falen, over empathie en compassie. Mooie theorieën, serieuze woorden, maar het doen, de praktijk: daarvoor leze men Kwetsbare mensen, kwetsbare groenten.

10 januari 2020

Smaak. En dingen om over te twisten.

meer dan een broer diop

Smaak, daar gaat het vaak over als mensen praten over boeken. En over smaak valt niet te twisten.

Jammer is dat. Want als het even niet over smaak gaat, is er zoveel om over te twisten bij boeken. Of laten we het houden op: bespreken. Er valt zoveel over een boek te zeggen. Dat probeer ik in de leesclubs dan ook altijd te doen, praten over andere dingen dan smaak.

Een regelmatig gehoorde vraag van eerstelingen bij de leesclub: ‘mogen we ook zeggen wat we ervan vonden?’

Smaak. Ik vind het ook een loos begrip. Een boek lezen is geen maaltijd eten. Hoe lekker eten ook is, een boek lezen is een andere ervaring, zelfs al zijn er genoeg raakvlakken te benoemen. Ja, een boek kan lekker zijn, dan is het vast je smaak. Maar waarom is een boek je smaak? Dat vind ik een relevante vraag. En: is een boek dat niet je smaak is daarom betekenisloos? Irrelevant?

Nee, dat vind ik niet. Ookal vind ik een boek niks, het wordt niet betekenisloos. (Er zijn uitzonderingen!) Het omgekeerde vind ik net zo waar: een boek kan meer betekenis of waarde krijgen dan het op zijn eigen merites heeft veroorzaakt.

Sommige boeken hebben voor mij veel betekenis. Ik vind ze goed, ik vind ze mooi, interessant, vernieuwend, waardevol voor de wereld… én ze betekenen iets voor mij als mens.

Een lijstje van die boeken hoop ik nog eens te maken. Dit boek las ik net uit en hoort erop: Meer dan een broer van David Diop.

De tekst op de achterkant is een beetje lam. De voorkant is prachtig, maar zwaar. Het is dat iemand die me nooit een boekentip geeft, zei: ‘Lot, dit moet je lezen. Ik vond het echt prachtig.’ (ja! Smaak!) Daarom pakte ik het op.

Meer dan een broer gaat over Alfa en Mademba, Senegalese hartsvrienden die vechten in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog. Eén van de twee sneuvelt. De ander gaat ineens nadenken. Wat dan volgt is gruwelijk en menselijk tegelijk en laat de oorlog onder je huid kruipen. Meer dan een broer bevraagt de essentie van onze menselijkheid en tegelijkertijd opent het de vreemde uitzichten van de Eerste Wereldoorlog en het opgroeien in Senegal van het begin van de twintigste eeuw. Diops stijl doet denken aan de rapsodische verteltrant van Homerus, aan de orale cultuur van Subsahara Afrika, lyrisch en herhalend om de betekenis van het vertelde, van het woord, niet te veronachtzamen. Een verademing voor lezers die veel strak Nederlands of feitelijk Engels lezen. Als je je eraan overgeeft, tenminste.

Meer dan een broer is een boek waarover je niet raakt uitgepraat, omdat er telkens nieuwe betekenislagen opduiken, nieuwe existentiële vragen worden opgeworpen of beantwoord.

Allemaal waar, maar dit boek heeft voor mij nog meer betekenis. Door persoonlijke omstandigheden heb ik lang gelezen als een consument: genietend van prachtige boeken, me verliezen in heerlijke verhalen of diepe gedachten, maar passief.

Meer dan een broer riep het oude vuur bij me op: ik wil erover schrijven, ik wil meer lezen in deze trant, ik wil mijn associaties bij dit boek onthouden en uitwerken, ik wil hier nog langer over nadenken…

Begrijp me niet verkeerd: andere boeken die ik het afgelopen half jaar las, waren net zo inspirerend, fascinerend en goed, maar Meer dan een broer was het vonkje toen mijn hout net weer droog genoeg was. Daarom heeft deze roman bij mij een speciale status, mag hij op het lijstje.

14 december 2019

Radiosignalen #4: ik leer elke dag iets

radiosignalen

Eén van de mooiste kanten van mijn vak is het contact met klanten. Toen ik net begon bij Boekhandel Roelants in Nijmegen, viel me op dat ik elke dag iets leerde door de gesprekjes met mensen die in de winkel kwamen. Dat is niet veranderd. En dat is een zegen voor een verstokte nieuwsgier als ik. Vanmiddag, bijvoorbeeld, kreeg ik een minicollege ‘ontwikkeling in de vroege popmuziek’ doordat ik een klant iets vroeg over een boek dat hij had besteld.

Via een andere klant ben ik verslingerd geraakt aan de podcast van het Belgische radioprogramma Interne keuken: 2 presentatoren, 6 gasten, 2 uur, een paar liedjes en interviews met rust, diepgang en aandacht. Altijd de moeite van het luisteren waard.

16 November hadden Sven Speybrouck en Koen Fillet Benjamin Moser te gast om te praten over Mosers biografie van Susan Sontag: Sontag, Leven en werk. Ik ving aan te luisteren met de gedachte: ‘mooi dan weet ik na dit gesprek genoeg om het boek te kunnen aanraden met kennis van zaken.’ Ondertussen zou ik de afwas doen.

Ze waren nog geen 3 minuten onderweg of ik was op de bank gezakt, uit het raam starend, geconcentreerd luisterend naar deze twee mannen die vol enthousiasme en gretigheid spraken over deze geweldige Amerikaanse intellectueel.
Na 20 minuten wist ik: ‘ik wil meer van Sontag weten! De biografie lezen! De essays lezen!’ Wat een vrouw. Wat een radioprogramma.
sontag biografie moserkaft van tegen interpretatie van Susan Sontagkaft essaybundel ziekte als metafoor