boekhandel over het water logo

De inspirerende boekhandel in Amsterdam-Noord

Blog

13 januari 2018

Boek van de week: Gesprekken met vrienden

gesprekken met vrienden sally rooney

Gesprekken met vrienden van Sally Rooney is een boek dat je makkelijk te oppervlakkig leest, zo getuige de gematigd positieve recensie van Toef Jaeger in NRC Handelsblad. Een boek voor millenials, zo typeerde ze het. Volgens mij is het een veel universeler verhaal over de eerste stappen in de volwassen wereld. Niet  zozeer coming of age, dat ik altijd associeer met (het einde van) de puberteit en de woelige jaren van het losmaken van je ouders en je kinderjaren, maar de fase erna. De fase van studeren, waarin opeens blijkt dat die buitenwereld veel groter, spannender en onbekender is dan je had gedacht. Dat niemand zomaar plaats voor je maakt. de fase van Franny & Zooey in plaats van The Catcher in the Rye. Rooney wordtmijns inziens terecht met Salinger vergeleken, maar de vergelijking moet zijn met Franny Glass en niet met Holden Caulfield.

Een thema van veel (Nederlandse) jonge debutanten, misschien, maar dan gaat het vaak over de sociale kant ervan: het drinken, drugs en nachtleven, de filosofische diepgang die je voelt (maar er vaak niet is). Gesprekken met vrienden gaat daar, gek genoeg gezien de titel, veel minder over. Het gaat, wat mij betreft, over de eenzaamheid van die fase: iedereen lijkt leukere levens te hebben, meer succes, meer plannen. En jij zit op je kamer en bent alleen. Frances, de hoofdpersoon, is zelfs alleen wanneer ze de liefde bedrijft met een man.

Staat dit er expliciet? Nee. Ze zou het niet eens aan zichzelf durven toegeven, denk ik. Weet ik wel bijna zeker, want Gesprekken met vrienden leest als een monologue intérieur, ondanks de vele gesprekken. Waarom dan toch die titel?

Daar wees Toef Jaeger me op in die recensie: door de gesprekken in het boek worden we ons ervan bewust dat het beeld dat Frances van zichzelf en haar situatie heeft, vertekend is. Knap: het maakt het van een goed boek tot een bijzonder boek.

18 december 2017

Jólabókaflód

Of het waar is weet ik niet eens. Ergens online liep ik het tegen het lijf en misschien is het wel een internetmythe. Maar als het niet bestaat, is het mooi genoeg om meteen uit te vinden.

Het gaat om de IJslandse traditie Jólabókaflód.* In IJsland verschijnen de nieuwe boeken in aanloop naar Kerst. Uit een dikke catalogus met verse letters kiezen mensen boeken voor elkaar, die ze elkaar op Kerstavond geven. Daarna trekt iedereen zich met warme choclademelk terug om in zijn boek te lezen.

Het lijkt mij de ideale manier om de Kerst te beginnen.

Ik stel me er boeken bij voor die fijn zijn om te lezen in een huisje met een haardvuur. Buiten sneeuwt het en binnen zitten wij op de bank met warme chocolademelk en een mooi leesboek.

Zonder huisje, sneeuw en haardvuur kan het in ieder geval dit zijn:
Na de stress van de Kerstboodschappen en werkafronding voor de Kerstdagen even tot jezelf komen vóór de beuk van de familiefeesten eraan komt. Dat genot ook aan je geliefden gunnen door ze te verrassen met een met zorg gekozen boek. En omgekeerd: dat jij mooie boeken krijgt. Mooie boeken, waarin je op reis kan tijdens kerstvakantiedagen van rust en bezinnig. Met warme chocolademelk. Warme chocolademelk is altijd goed.

Daarom, om deze nieuwe traditie handen en voeten te geven, geven we deze Kerst niet alleen tips voor luxe kadoboeken, maar ook voor de fijnste leesboeken voor Jólabókaflód.

*Eigenlijk met een IJslandse Eth, een soort d met een streepje door de steel, maar die krijg ik niet uit mijn toetsenbord getoverd. De uitspraak lijkt op de Engelse ‘th’.

13 december 2017

Stabilitas loci

de acht bergen paolo cognetti

Stabilitas loci stabilitas loci stabilitas loci stabilitas loci. Dat schiet de hele tijd door mijn hoofd. Ik was het al haast vergeten, ik las er vorig voorjaar over in het boek van Wil Derkse.

Stabilitas is één van de drie pijlers van de Benedictijnse kloostergelofte. In Een levensregel voor beginners: Benedictijnse spiritualiteit voor het dagelijks leven legt Wil Derkse deze gelofte uit als bestendigheid. Bestendigheid om commitment te kweken en te houden. Bij stabilitas hoort stabilitas loci: je bestendig tonen tegenover een plek. Die standvastigheid heb je nodig om in de kloostergemeenschap opgenomen te worden en van waarde te blijven. Meer algemeen kun je zeggen dat standvastigheid nodig is om een plek te leren kennen en echt iets op te bouwen. Dan pas kan je je echt een eigen positie verwerven en vertrouwen winnen van de omgeving.

Stabilitas loci werd me in herinnering geroepen door De acht bergen van Paolo Cognetti.

Stabilitas loci stabilitas loci stabilitas loci… (fijne cadans, toch?)

De acht bergen is het boek met de onvergetelijk mooie kaft. Bruno, de beste vriend van de verteller, is degene die stabilitas loci oproept in mijn hoofd. De verteller, zijn beste vriend Pietro bewondert hem om zijn standvastigheid.

Het oerboek over mannenvriendschap, waarbij een van de twee vrienden stabilitas loci verpersoonlijkt, is Narziss und Goldmund van Herman Hesse. De wijze, beschouwende monnik Narziss verblijft zijn hele leven in hetzelfde klooster. Zijn beste vriend én tegenpool, de flierefluitende landloper-kunstenaar Goldmund, vertrekt steeds opnieuw. Uiteindelijk sterft Goldmund berooid, bewaakt door zijn vriend, nog altijd op dezelfde plek. Hesse idealiseert het leven van Goldmund, al laat hij ook de risico’s en diepe dalen zien. Desondanks is voor hem stabilitas loci haast het tegenovergestelde van een interessant, vervullend leven.

Dat is Paolo Cognetti’s De acht bergen anders. In zijn roman vertelt hij het verhaal van boerenzoon Bruno en stadse jongen Pietro die een onverwoestbare vriendschap opbouwen. Hun gedeelde liefde is de bergen. In dit verhaal is degene die het benijdenswaardige leven leidt Bruno. Hij kiest steeds opnieuw voor het harde, maar ook rustieke en intense leven op de berg: als bouwvakker, als kaasmaker, als mens. De bewondering voor Bruno’s leven is voelbaar. Pietro onderneemt soms stappen in de richting van een vergelijkbaar leven, maar vertrekt toch steeds. Een stabiel leven op één plek lijkt nastrevenswaardig, maar ook onbereikbaar, te rigide misschien. Bij Bruno slaat de bestendigheid om in halsstarrigheid, die net zo tot een einde leidt als Goldmunds reislustigheid.

Ook zonder associaties met kloosters is De acht bergen een heel fijn boek. De landschapsbeschrijvingen zijn mooi en efficiënt. Cognetti schetst een beeld op je netvlies, maar nergens vult hij het teveel in. Dat laat hij aan de capabele fantasie van de lezer over. Zo laat Cognetti ook het doorgronden van de vriendschap en de tegenovergestelde keuzes over aan onze interpretatie. Een verstild, warm boek, waardoor koele, verfrissende geur van zuivere berglucht waait.