boekhandel over het water logo

De inspirerende boekhandel in Amsterdam-Noord

Blog

16 maart 2018

Boek van de week: verpozen tussen Libanese ceder, kruiwagen en dwergooruil

Mijn wilde tuin Meir Shalev

Er zijn bepaalde kenmerken waarvan ik zo langzamerhand weet dat ze voortkomen uit mijn stresslevels. Onrust in mijn hoofd, bijvoorbeeld. Suizen in mijn oren. Ongedurigheid.

Ik ken de remedie. Lezen. Maar dan wel het goede boek.

Mijn wilde tuin is het goede boek. De Israëlische auteur Meir Shalev werd in binnen- en buitenland bekend vanwege zijn prachtige romans, die schrijnend en warm tegelijkertijd zijn. Onderdompelingen in andere levens. Maar in Mijn wilde tuin schrijft Shalev met zijn fijne pen over zijn tuin in de vallei van Jizreël. Met zo min mogelijk ingrijpen probeert hij de natuur te helpen en allicht een beetje naar zijn hand te zetten. Inheemse bloemen zaait hij van in het wild gewonnnen zaad. Hij kiest met zorg welke bomen kunnen blijven, welke weg moeten en welke hij zal planten.

De grootste strijd voert hij tegen de blindmuis, vergelijkbaar met onze mol, maar wanneer hij zich realiseert dat hij niet zonder zeer drastische maatregelen*  een einde kan maken aan de invasie, legt hij zich bij het samenleven neer. Net zo verzoend hij zich met het bijna dagelijkse repareren van de irrigatiebuisjes en met de populaties mieren die in zijn tuin huizen.

Vol ontzag en liefde schrijft hij over die verzoeningen, maar ook over de gereedschappen en dieren die zijn landje bezoeken. Nimmer zag ik zoveel toeweiding aan een knol van een bloem of aan de zang van de dwergooruil.

Dus vlei ik mij ’s avonds op de bank en waan me even in de knoestige, weerbarstige, kleurrijke tuin van Shalev. En mijn oren worden stiller… mijn hoofd wordt rustiger… de scharreldrang neemt af…

In de drukke boekenweek is Mijn wilde tuin míjn boek van de week.

*Over gas in de blindmuistunnels pompen: ‘[ik besloot] dat er dingen zijn die Joden niet moeten doen’.

23 februari 2018

Boek van de week: een lang gemiste favoriet

Het hoofdkussenboek Sei Shōnagon

Herlezen van een boek voelt soms als bijpraten met een oude vriend of terugkomen op een dierbare plek. Die haast fysieke ervaring dat er iets op zijn plaats klikt, dat je iets terugvond waarvan je was vergeten dat je het kwijt was: een specifiek gevoel van thuiskomen. Dat gevoel geeft mij het herlezen van Het hoofdkussenboek van Sei Shōnagon. Het was al jaren niet leverbaar, maar nu is het er weer! In een kakelverse, kraakfijne vertaling van Jos Vos.

Sei Shōnagon is als een gevat, opmerkzaam nichtje, dat met brille haar mening over alles te berde brengt. Of het gaat over de beste kleur bovenkimono voor de 7e maand, haar ervaringen met heren of een lijstje van Vreselijk vieze dingen: ‘Naaktslakken./De haren van een bezem waarmee een vuile vloer wordt geveegd./Eetkommen in het vertrek van de hogere adel.’

Dit lijstje geeft de vreugde van het boek in een notendop. Ik denk dat er weinig mensen zijn die het gevoel van Shōnagon niet delen dat naaktslakken vreselijk vies zijn. Bij de haren van de bezem kun je je ook wel iets voorstellen. Maar dan het bevreemdende: eetkommen in het vertrek van de hogere adel. Een storm van nieuwsgierigheid steekt op in mijn hoofd. Hoe zullen die er dan wel niet uitgezien hebben? Eet de hogere adel viezer dan lager geplaatste mensen? Waarom vond ze die vies? Moest zij ze opruimen? Hoe maar je een eetkom ‘vreselijk vies’? En zo laveer je als lezer van het herkenbare naar het volstrekt onbekende.

Tegelijkertijd zo invoelbaar en zo vreemd was het leven aan het Japanse hof in de 10e eeuw, de tijd waarin Sei Shōnagon haar hoofdkussenboek schreef. Naast lijstjes bevat het boek essayistische passages en dagboeknotities. Ze geven inkijkjes in het dagelijks leven, en de omgang tussen de seksen, van die tijd. Ze dacht niet aan ons, 1000 jaar later, maar schreef voor zichzelf en hoogstens haar tijdgenoten. Daarom legt de vertaler hier en daar gebruiken en dubbelzinnige Japanse uitdrukkingen uit, maar er blijft genoeg te verwonderen over.

Nog één citaat: ‘Het is ook leuk om in retraite te gaan aan het eind van de tweede maand, of aan het begin van de derde, wanneer de kersen in bloei staan. Twee of drie aantrekkelijke knapen duiken op, en kennelijk staat ieder van hen aan het hoofd van een huishouden. Ze gaan fraai gekleed in kersenbloesem- of wilgenbladkleurige gewaden met daaronder sashinuki’s waarvan de pijpen heel elegant zijn opgebonden boven de enkel. Hun dienaren passen al even ged bij hun omgeving en dragen fraai versierde knapzakken, terwijl hun pages gekleed gaan in pruimrode of lentegroene jachtkostuums met ondergewaden in velerlei kleuren en bont geverfde hakama’s.’

Zoals je soms te lang blijft hangen op social media, zo blijf ik hangen in Het hoofdkussenboek. Nog één blogpostje, nog één lijstje… Maar dan wèl mooi en interessant, natuurlijk.

08 februari 2018

Hella Haasse Honderd

hella haasse display'tje

Het is even rustig. Dus verwijlen een klant en ik een tijdje bij het werk van Hella Haasse. De klant koopt de herinneringen van Yvonne Keuls aan Haasse, ik lees juist het zojuist heruitgegeven Ogenblikken in Valois.  Dit jaar zou Hella Haasse 100 geworden zijn, als ze niet in 2011 was overleden. In 1979 betrok ze met haar man een huisje in de Valois, waar ze bijna 10 jaar bleef wonen. Ze noemde die periode haar Indian Summer.

Nostalgisch roemen we haar werk. Haar eruditie: ‘Wat moet dat een slimme vrouw geweest zijn’. Haar woordgebruik en haar enorme kennis. ‘De tuinen van Bomarzo.’ ‘Oh ja! Prachtig.’ De historische romans? Misschien te lang voor ons huidige leven. Maar Een nieuwer testament: ook favoriet.woud der verwachting

Maar Haasse lijkt wel vergeten. ‘Misschien komt de verkoop weer een beetje op gang als de biografie verschijnt. Eventjes,’ zegt de klant. We zouden misschien nog wel even meewarig voor ons uitgestaard hebben, als er niet andere klanten waren gekomen. Nu vergeet deze klant alleen haar pinpas in de automaat te steken. Misschien met haar hoofd nog in Bomarzo…

Hella Haasse werd op 2 februari 1918 geboren en overleed in 2011. Haar werk moet gelezen blijven worden, ze heeft zoveel prachtigs geschreven, en zo gevarieerd.

Ogenblikken in Valois en Zoals ik jou ken, ken jij mij: mijn jaren met Hella Haasse liggen in de winkel. Tuinen van Bomarzo heeft zelfs 2 edities. De simpele rainbowpocket is op voorraad. Een nieuwer testament is helaas niet meer nieuw leverbaar, maar Het woud der verwachting is nu maar 7,50 euro. Ik heb een stapeltje ingeslagen. Misschien niet op elk moment in je leven te savoureren, maar voor een vakantie in Frankrijk of de Ardennen of ‘gewoon’ een flinke duik in de late Middeleeuwen is Het woud der verwachting zeker een aanrader. Even weg uit je eigen wereld.